06 czerwiec 2017

Art 209 kk nowe brzmienie po nowelizacji

  • Katarzyna Tatar
5681

Art 209 kk przestępstwo niealimentacji

Przestępstwa przeciwko rodzinie > Art 209 kk przestępstwo nie alimentacji > uchylanie się od płacenia alimentów

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Art 209 kk nowe brzmienie po nowelizacji                             


W dniu 31 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

§ 1. Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a odbywa się z urzędu.

§ 4. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.

§ 5. Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

Art 209 kk dobro chronione


Rodzina to podstawowa grupa społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo. Ochrona jaką państwo roztacza nad tą podstawową komórką społeczną, przejawia się między innymi w reakcji prawnokarnej względem osób popełniających przestępstwa godzące w jej dobro. Ustawowe typy przestępstw opisane w Kodeksie karnym grupowane są w rozdziałach według kryterium przedmiotu ochrony, czy inaczej mówiąc przedmiotu przestępstwa. Przestępstwo z art. 209 KK umieszczone jest w Rozdziale XXVI zatytułowanym „Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece”, a zatem według tego kryterium należało by przyjąć, że przedmiotem przestępstwa z art. 209 § 1 KK jest rodzina i opieka. Nie ulega także wątpliwości, że do prawidłowego funkcjonowania rodziny niezbędne są środki finansowe. Art 209 kk § 1 i § 1a penalizuje zachowanie polegające na uchylaniu się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.

Tryb ścigania


Co do zasady przestępstwo uchylania się od alimentacji ścigane jest na wniosek:

  • pokrzywdzonego,

  • organu pomocy społecznej,

  • organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

    Zawiadomienie o przestępstwie wraz z wnioskiem o ściganie może być złożony zarówno w formie pisemnej jak i ustnej np. do protokołu podczas przesłuchania w charakterze świadka. Istotne jest aby wola ścigania została wyrażona w sposób wyraźny i niebudzący wątpliwości. Z chwilą złożenia wniosku postępowanie toczy się już z urzędu. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie od samego początku odbywa się z urzędu, tzn. że jako przedstawiciel ustawowy dziecka, które otrzymuje alimenty z Funduszu Alimentacyjnego, możesz złożyć samo zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, szczególnie jeśli nie zrobiły tego organy tj. organ pomocy społecznej, organ podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

    Ważne:

    Od chwili kiedy złożysz wniosek o ściganie organy powinny podjąć czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy.

    Co do zasady organy ścigania powinny samodzielnie uzyskać wszystkie dowody świadczące o winie sprawcy. W praktyce jednak w przeważającej mierze organy oczekują na przedstawienie przez Ciebie niezbitych dowodów przeciwko sprawcy. Warto zatem już do wniosku o ściganie dołączyć dowody np  świadczące o tym, iż wbrew twierdzeniom sprawcy (dłużnika) wykonuje on pracę zarobkową, że nie podejmuje pracy chociaż jest zdrowy i zdolny do pracy, a na terenie miejscowości w której mieszka lub w okolicy, jest wiele ofert pracy odpowiadających jego kwalifikacjom zawodowym. Warto pamiętać, że w dużym stopniu „sukces” postępowania zależy od Twojej determinacji.

    Jakie są przesłanki odpowiedzialności za przestępstwo z art 209 § 1 i § 1a kk?


    Aby doszło do skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 209 kk § 1 muszą zostać wykazane następujące przesłanki:

  1. stwierdzenie, że sprawca był zobowiązany do wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości bądź to

    - orzeczeniem sądowym,

    - ugodą zawartą przed sądem

    - ugodą zawartą przed innym organem

    - inną umową,

  2. łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące

Wszystkie wskazane powyżej przesłanki muszą wystąpić równocześnie.

Aby doszło do skazania sprawcy za przestępstwo stypizowane w art. 209 kk § 2 muszą zostać wykazane następujące przesłanki:

    1. stwierdzenie, że sprawca był zobowiązany do wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości bądź to

- orzeczeniem sądowym,

- ugodą zawartą przed sądem

- ugodą zawartą przed innym organem

- inną umową,

2. łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące

3. w wyniku zaniechania sprawcy osoba uprawniona narażona została na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Wszystkie wskazane powyżej przesłanki muszą wystąpić równocześnie.

Ad 1 – Zobowiązanie do obowiązku opieki wynikające z orzeczenia sądowego


Sąd ocenia kwestię, czy w danej konkretnej sprawie obowiązek alimentacyjny wynika z orzeczenia sądu stwierdzającego obowiązek łożenia na utrzymanie uprawnionego (dziecka), orzeczeniem sądowym, jest każde orzeczenie zobowiązujące do świadczeń polegających na dostarczaniu osobie uprawnionej środków utrzymania np. orzeczenia przyznające uprawnionemu alimenty, rentę dożywotnią w zamian za dożywocie itp.

Ad 2 – Znamię uchylania się


Ważne: Sam fakt zaniechania wykonywania obowiązku nie jest równoznaczny z uchylaniem się od niego.

Należy zawsze mieć na względzie i ustalić przyczyny niewywiązywania się z jego wypełnienia. W pojęciu „uchyla się” zawarty jest zawsze negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia, sprawiający że sprawca niedopełnia obowiązku, mimo że ma obiektywną możliwość jego wypełnienia. Sprawca obowiązku nie wypełnia, bo go wypełnić nie chce. Ten negatywny stosunek musi być zawsze poparty dowodami. Element obiektywny „uchylania się” polega na czynieniu tego przez pewien czas. W Wytycznych wymiaru Sprawiedliwości Sąd Najwyższy przyjął, że okres wstrzymywania się od płacenia rat lub płacenia ich nieregularnie lub w ratach znacznie niższych niż należne nie może być krótszy niż 3 miesiące.

Pamiętaj: Przyjmuje się, że okres niewywiązywania się z wykonana obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości powinien trwać min. 3 miesiące.

Przykładowe okoliczności usprawiedliwiające: długotrwała choroba uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia, niezawiniona utrata pracy, bardzo ciężka sytuacja finansowa, pozbawienie wolności o ile sprawca w tym okresie nie miał możliwości zarobkowania lub innych źródeł majątkowych, z których możliwe było wypłacanie należności alimentacyjnych.

Przykładowe okoliczności, które nie powinny stanowić usprawiedliwienia: celowa zmiana pracy na gorzej płatną, utrata zasiłku dla bezrobotnych z powodu niestawiennictwa w Urzędzie Pracy, rezygnacja z zatrudnienia bez żadnego powodu, celowo nie podejmowanie legalnego zatrudnienia pomimo możliwości jego podjęcia (w UP są oferty pracy odpowiadające kwalifikacjom dłużnika alimentacyjnego), wysokie koszty własnego utrzymania związane np z wynajmowaniem luksusowego mieszkania.

Zwróć uwagę: Im więcej dowodów przedstawisz organom ścigania tym większa jest szansa na skierowanie przez nich do sądu aktu oskarżenia, a w konsekwencji skazania uchylającego się od płacenia alimentów sprawcy. 

Ad 3 – Podstawowe potrzeby życiowe


Pod pojęciem podstawowych potrzeb życiowych należy rozumieć nie tylko potrzeby niezbędne do zaspokojenia tzw. minimum egzystencji, ale w szczególności:

  • wyżywienie,

  • stosowną do wieku osoby uprawnionej oraz pory roku odzieży,

  • zapewnienie odpowiedniej ochrony zdrowia oraz kształcenia,

  • zaspokojenie potrzeb niezbędnych do kształtowania osobowości oraz rozwoju uprawnionego,

  • zaspokojenie innych potrzeb odpowiednich do wieku uprawnionego.

    Fakt, iż potrzeby uprawnionego zaspakajane są przez inną osobę (lub Fundusz Alimentacyjny), nie wyklucza pociągnięcia do odpowiedzialności karnej samego zobowiązanego.

 

Czynny żal i odstąpienie od wymierzenia kary


 

         Art. 209 § 4. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.

         Jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty.

ž         Przesłanka negatywna: wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary

 

Jaka kara grozi za przestępstwo uporczywej niealimentacji?


 

  • Zagrożenie karą:

    Przestępstwo z art 209 kk zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności do roku.

 

 Więcej informacji na Informator pokrzywdzonego